facebook twitter youtube linkedin

Aktualności

30.06.2026 | Wydarzenia

Pomoc publiczna na kolejowe zaplecza techniczne – szansa na rynek

Pomoc publiczna na kolejowe zaplecza techniczne – szansa na otwarty rynek

Dostęp do nowoczesnej infrastruktury usługowej to jeden z najważniejszych warunków realnego otwarcia rynku kolejowego i zwiększenia jego konkurencyjności. Czerwcowe spotkanie Sieci Ekspertów i Obserwatorów „Otwarta Kolej” w całości poświęcono pomocy publicznej na inwestycje w kolejowe zaplecza techniczne. Zagadnienie to szczegółowo omówił Kamil Ciupak, radca prawny z kancelarii Olesiński i Wspólnicy. Dyskusja ekspertów dotyczyła dynamicznych zmian w unijnym prawie – w tym rozporządzenia TBER z marca 2026 roku – oraz wyzwań związanych z rozliczaniem inwestycji w ramach rekompensat PSO.

Konkurencja a infrastruktura usługowa

Finansowanie infrastruktury ze środków publicznych podlega rygorystycznej ocenie występowania przesłanek pomocy publicznej. Zgodnie z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu UE (TFUE), państwowe wsparcie zakłócające konkurencję jest niezgodne z rynkiem wewnętrznym. Kolejowe zaplecza techniczne stanowią obiekty infrastruktury usługowej (OIU), co wiąże się z bezwzględnym obowiązkiem zapewnienia do nich niedyskryminacyjnego dostępu. Fakt, że zasiedziali przewoźnicy dysponują własną siecią takich obiektów, rodzi liczne napięcia na styku prawa i ochrony konkurencji, marginalizując podmioty wchodzące na rynek.

Kluczowe znaczenie baz utrzymaniowych

Miejsca czyszczenia, tankowania, przeglądów i napraw taboru to niewidoczny, ale niezbędny fundament operacji kolejowych. Brak dostępu do nowoczesnych i efektywnych baz utrzymaniowych jest dla nowych przewoźników potężną barierą wejścia. W rezultacie nowi gracze zmuszeni są korzystać z usług państwowych operatorów na nieatrakcyjnych warunkach lub serwisować tabor z dala od miejsca świadczenia usług. Tymczasem inwestycje w ekologiczne zaplecza podnoszą efektywność całego transportu szynowego.

Finansowanie baz w ramach rekompensaty PSO

Ważnym punktem debaty była możliwość finansowania budowy zaplecza technicznego bezpośrednio z rekompensaty za świadczenie usług publicznych, na podstawie Rozporządzenia 1370/2007. Doktryna prawnicza wskazuje, że jeśli obiekt jest niezbędny do realizacji konkretnej umowy (np. obsługi linii regionalnych), koszty jego amortyzacji i utrzymania mogą stanowić element kosztów usługi. Wymaga to jednak spełnienia określonych warunków rozporządzenia. W odpowiedzi na zapytanie strony polskiej przez platformę E-STATE AID WIKI, Komisja Europejska potwierdziła tę możliwość. KE zaznaczyła jednocześnie, że konieczne jest restrykcyjne przestrzeganie zasad rozliczania dotacji oraz równego udostępniania obiektu.

Lekcja ze Słowacji: decyzje precedensowe

Komisja Europejska zatwierdziła wysokie, sięgające 99,5% kosztów kwalifikowalnych wsparcie dla słowackiego operatora ZSSK na budowę nowoczesnych centrów utrzymania taboru (decyzje z sierpnia 2017 r. i marca 2026 r.). KE wyznaczyła przy tym twarde zasady rynkowe:

  • Oddzielenie własności od funkcji operacyjnej – po wybudowaniu zaplecza jego własność przechodzi na niezależny podmiot zarządzany przez Ministerstwo Transportu.
  • Zgodność z IV pakietem kolejowym – jeśli przetarg na przewozy wygra inny podmiot, prawo do operowania bazą przechodzi na nowego przewoźnika.
  • Pełna niedyskryminacja – udzielenie wsparcia uzależniono od zapewnienia równego i przejrzystego dostępu do zaplecza dla wszystkich zainteresowanych przewoźników na tych samych warunkach.

Nowe ramy TBER

Rozporządzenie TBER (Transport Block Exemption Regulation) pozwala na udzielanie pomocy publicznej sektorowi kolejowemu, zdejmując z państw obowiązek każdorazowej notyfikacji projektów w KE. Zgodnie z art. 12 tego aktu prawnego, pomoc można przeznaczyć na budowę, modernizację i odnowienie kolejowych zapleczy technicznych. Warunkiem jest opieranie się na zatwierdzonych krajowych programach pomocowych.

Eksperci „Otwartej Kolei” są zgodni: inwestycje w zaplecza techniczne przestały być wewnętrzną sprawą przewoźników; stanowią teraz fundament rynkowej polityki publicznej. Przepisy TBER dają Polsce prawne narzędzia do finansowania infrastruktury, co stanowi gwarancję uczciwej konkurencji i bodziec do rozwoju całego sektora.

Udostępnij
Subskrybuj
Powiadom o
guest
0 Komentarze
Najstarsze
Najnowsze Najwięcej głosów

Skontaktuj się z nami!

Jeżeli chcesz poznać więcej informacji na temat Forum, zapraszamy do kontaktu!
przejdź do kontaktuarrow
scroll back to top