Horyzont 2028–2034: Ważą się losy finansowania innowacji kolejowych w Europie

Komisja Europejska uruchomiła formalne konsultacje (call for evidence) dotyczące przyszłego kształtu unijnych Wspólnych Przedsięwzięć (Joint Undertakings – JU) w obszarze badań i innowacji. Zbierane dane posłużą do oceny skutków regulacyjnych i ukształtują ramy prawne dla kolejnego Wieloletniego Planu Finansowego (MFF) na lata 2028–2034, w tym dla następcy programu Horyzont Europa oraz nowego Europejskiego Funduszu Konkurencyjności.

Dla sektora kolejowego to kluczowy moment decyzyjny. Obecny model współpracy publiczno-prywatnej – Europe’s Rail Joint Undertaking (EU-Rail) – określi swoje ramy operacyjne i budżetowe na kolejną dekadę.

Kontekst instytucjonalny i stawka rynkowa

Wspólne przedsięwzięcia to unijne instrumenty integrujące kapitał publiczny z prywatnym w celu komercjalizacji strategicznych technologii. Wycena dotychczasowej efektywności EU-Rail wskazuje na wysoką skuteczność tego modelu w obszarach takich jak automatyzacja ruchu, cyfrowe sprzęgi automatyczne (DAC) czy wdrażanie standardów ERTMS.

Obecne konsultacje zadecydują o pozycji kolei w nowej architekturze finansowej UE:

• Pozycja w Europejskim Funduszu Konkurencyjności: Nowy fundusz ma redefiniować priorytety przemysłowe UE. Głos sektora kolejowego jest niezbędny, aby utrzymać wysoki priorytet dla zeroemisyjnego transportu szynowego.
• Ciągłość projektów badawczych: Przemysł kolejowy wymaga długoterminowego planowania finansowego. Przerwanie ciągłości finansowania między obecną perspektywą a latami 2028–2034 mogłoby opóźnić wdrożenia kluczowych technologii o kilka lat.

Główne obszary ewaluacji

Uczestnicy konsultacji powinni skupić się na merytorycznej ocenie dotychczasowego funkcjonowania partnerstwa. Główne osie analityczne obejmują:

Rekomendacja Otwartej Kolei: Weź udział w konsultacjach

Czas na zgłaszanie uwag mija 14 lipca 2026 roku. Udział w konsultacjach pozwala na realne zbalansowanie unijnych priorytetów budżetowych. Jeśli sektor kolejowy nie wykaże silnego zaangażowania i twardych dowodów (evidence) na efektywność dotychczasowych środków, fundusze mogą zostać przesunięte na rzecz innych gałęzi przemysłu. Horizon Europe – European Partnerships to be implemented as joint undertakings.

Przed przygotowaniem własnego stanowiska warto przeanalizować dokumenty bazowe wypracowane przez środowisko eksperckie:

• Broszura innowacji: EU-Rail – Designing the Future of Rail Innovation
• Stanowisko: A Future Policy-Based Public-Private Partnership for Rail (dokument zatwierdzony przez Governing Board EU-Rail)
• Ewaluacje KE: Raport z oceny śródokresowej Europe’s Rail JU (2025) oraz wspierające badanie dotyczące zielonej transformacji (2024).