facebook twitter youtube linkedin

Aktualności

03.10.2025 | Analizy i raporty

Co po TRAKO 2025?

TRAKO 2025 potwierdziło swoją rolę jako najważniejsze wydarzenie branży kolejowej w Europie Środkowo-Wschodniej. W Gdańsku zaprezentowano nowoczesny tabor, rozwiązania technologiczne, innowacyjne systemy obsługi pasażera i cyfryzacji procesów. Jednak to nie wystawa, lecz debaty i spotkania branżowe stanowiły serce wydarzenia. Dyskutowano o różnych aspektach związanych z koleją, w tym również o konsekwencjach wdrażania IV Pakietu Kolejowego, nowych warunkach wejścia przewoźników na rynek oraz przyszłości równowagi między ofertą komercyjną a publiczną.

Liberalizacja nie jest już kwestią odległych planów, ale praktyczną rzeczywistością. Obecność nowych operatorów, zarówno prywatnych, jak i międzynarodowych, pokazała, że rynek polski staje się przestrzenią atrakcyjną do inwestowania. Jednocześnie narodowi przewoźnicy coraz wyraźniej koncentrują się na podnoszeniu jakości usług, modernizacji parku taborowego oraz wzmacnianiu pozycji konkurencyjnej. Wśród producentów sprzętu i dostawców technologii dominowało przekonanie, że innowacje – od wodorowych i hybrydowych jednostek, przez nowoczesne systemy informacji pasażerskiej, po rozwiązania sprzedaży cyfrowej – będą ważnym czynnikiem umożliwiającym budowanie przewagi na rynku otwartym.

Rozmowy panelowe wskazały trzy główne kierunki myślenia o przyszłości transportu pasażerskiego. Pierwszym jest rosnąca rola pasażera, który staje się realnym beneficjentem liberalizacji – oczekuje lepszej jakości podróży, szerszej siatki połączeń i atrakcyjniejszych cen biletów. Drugim jest znaczenie konkurencji międzynarodowej, szczególnie w segmencie połączeń transgranicznych, które dla wielu operatorów mogą stać się naturalnym obszarem ekspansji. Trzeci kierunek to kwestia regulacyjna: równoważenie otwartego dostępu z utrzymaniem stabilności usług publicznych finansowanych z kontraktów PSC.

Targi pokazały również wyraźne wyzwania stojące przed rynkiem. Nadal nie do końca rozwiązana pozostaje kwestia zasad dostępu do infrastruktury szczególnie w przypadku wejścia na rynek nowych podmiotów. Dodatkowo, konieczne jest zapewnienie spójności transportu publicznego w warunkach konkurencji, a także odpowiedź na coraz wyższe oczekiwania jakościowe klientów. Wiele wątków skupiało się na możliwościach i wyzwaniach jakie niesie sztuczna inteligencja, a także na cyberbezpieczeństwie, tak wrażliwym ogniwie systemu bezpieczeństwa na kolei.

TRAKO 2025 można uznać za przełomowe, ponieważ przesunęło debatę z poziomu ogólnych prognoz na poziom praktycznych modeli biznesowych i realnych strategii operatorów. W kuluarach zarysował się obraz rynku, w którym liberalizacja nie jest już pytaniem o to, czy nadejdzie, lecz jak zostanie ukształtowana. Dla branży kolejowej najbliższe lata będą testem zdolności pogodzenia dwóch priorytetów: rozwoju konkurencyjnej oferty komercyjnej i utrzymania funkcji kolei jako powszechnego, dostępnego dobra publicznego.

Trendy do 2030 roku

Analiza debat oraz prezentacji podczas TRAKO 2025 pozwala nakreślić kilka istotnych kwestii w rozwoju rynku pasażerskich przewozów kolejowych w Polsce i regionie Europy Środkowo-Wschodniej do końca obecnej dekady.

W największych korytarzach transportowych spodziewać się można wyraźnego zwiększenia konkurencji – szczególnie w segmencie połączeń dalekobieżnych i tras transgranicznych. Wejście kolejnych przewoźników, w tym operatorów zagranicznych, przyczynić powinno się do poszerzenia oferty podróży na przejazdy międzymiastowe oraz łączące Polskę z ośrodkami w Niemczech, Czechach czy krajach bałtyckich. Ten trend będzie wspierany przez rozbudowę infrastruktury Rail Baltica i modernizacje w korytarzach TEN-T.

Doświadczenia innych krajów sugerują, że konkurencja przyspieszy proces poprawy jakości usług. Pasażerowie powinni zyskać dostęp do coraz nowocześniejszego taboru, w tym jednostek o napędzie alternatywnym, a także do systemów sprzedaży i obsługi w pełni zintegrowanych cyfrowo. Oczekiwania wobec jakości podróży będą rosły szybciej niż kiedykolwiek wcześniej, co wymusi wyraźną standaryzację usług, np. w zakresie Wi-Fi, dostępności dla osób z ograniczoną mobilnością, informacji pasażerskiej czy multimodalnych rozwiązań biletowych.

Organizator stanie przed wyzwaniem utrzymania równowagi między rozwojem konkurencji i ochroną transportu publicznego. Do 2030 roku możliwe będzie wypracowanie bardziej elastycznych modeli kontraktów PSC, otwierających przestrzeń dla synergii między operatorami publicznymi a prywatnymi. Pojawi się także potrzeba uspójnienia zasad dostępu do infrastruktury w wymiarze regionalnym i międzynarodowym – zwłaszcza na tle planów integracji rynku kolejowego w całej Unii Europejskiej.

Innym kluczowym czynnikiem kształtującym rynek będzie dekarbonizacja. Liberalizacja nie ograniczy się wyłącznie do ekonomii i organizacji przewozów; stanie się mechanizmem przyspieszającym transformację technologiczną. W perspektywie 2030 roku istotna część nowych projektów biznesowych będzie oparta o zrównoważone technologie – napędy elektryczne, hybrydowe, wodorowe – a konkurencja w tym obszarze stanie się tak samo intensywna jak w sferze oferty przewozowej.

Kolejnym wątkiem będzie walka z wykluczeniem komunikacyjnym, która została postawiona wśród priorytetów unijnej polityki transportowej. To z kolei wzmocni rolę kontraktów na świadczenie usług publicznych zwłaszcza w tych obszarach, gdzie nie będzie można liczyć na dostępność bogatej oferty komercyjnej.

Scenariusz najbardziej prawdopodobny zakłada zatem rynek o rosnącej dywersyfikacji usług, z kilkoma silnymi przewoźnikami komercyjnymi u boku narodowych liderów. Polska kolej pasażerska w 2030 roku będzie nie tylko bardziej konkurencyjna i zróżnicowana, ale również bardziej zintegrowana z europejską siecią transportową. Liberalizacja przyniesie pasażerom szerszą ofertę, zaostrzy presję na jakość i przyspieszy ekologiczną transformację – pod warunkiem, że uda się utrzymać równowagę między logiką rynkową, a publicznym wymiarem kolei jako standardu dostępności dla wszystkich grup społecznych.

Prognoza rynkowa zakładająca pełne otwarcie rynku pasażerskich przewozów kolejowych – scenariusze alternatywne

Na podstawie obserwacji podczas TRAKO 2025 oraz analizy trendów rynkowych można wyróżnić trzy podstawowe scenariusze rozwoju liberalizacji pasażerskich przewozów kolejowych w Polsce i w regionie.

Scenariusz optymistyczny – dynamiczna liberalizacja z silnym wzrostem konkurencji

W tym scenariuszu liberalizacja rynku przebiega sprawnie i systemowo. Regulacje i inwestycje infrastrukturalne wspierają równy dostęp do torów, a modele kontraktów PSC ulegają adaptacji do nowej rzeczywistości rynkowej. Pojawia się wielu innowacyjnych operatorów, którzy wnoszą nowe technologie, wyższy standard usług i elastyczne modele biznesowe. Pasażerowie korzystają z bogatszej oferty połączeń w atrakcyjnych cenach, a konkurencja skutecznie motywuje wszystkich uczestników do podnoszenia jakości. Polski rynek pozostaje ważnym elementem europejskiej sieci kolejowej, a solidarna polityka transportowa integruje działania prywatnych i publicznych operatorów. Emisje związane z transportem kolejowym znacząco spadają dzięki ekspansji ekologicznych taborów.

Scenariusz umiarkowany – liberalizacja z utrzymaniem silnej pozycji operatorów publicznych

Ten scenariusz zakłada stopniową liberalizację, jednak z zachowaniem dominującej roli narodowych przewoźników publicznych, którzy mogą korzystać z silnego wsparcia finansowego i regulacyjnego. Nowi gracze wchodzą na rynek, ale raczej w segmenty niszowe lub ograniczone geograficznie. Konkurencja rozwija się stopniowo, a wyzwania związane z dostępem do infrastruktury i różnicowaniem kontraktów PSC pozostają aktualne. Usługi publiczne utrzymują się na stabilnym poziomie, ale presja na innowacje i poprawę jakości jest umiarkowana. Efekty dekarbonizacji i cyfryzacji są widoczne głównie w dużych miastach i na najważniejszych trasach.

Scenariusz ryzyka – fragmentaryzacja rynku i ryzyko osłabienia spójności systemu

Najbardziej niekorzystne wyzwanie to sytuacja, w której liberalizacja przebiega chaotycznie lub jest nadmiernie rozciągnięta w czasie. Niedostateczna koordynacja działań organizatora i operatorów prowadzi do rozbicia rynku na wiele małych, konkurujących ze sobą firm, które nie są w stanie utrzymać wysokiej jakości usług i spójności rozkładów jazdy. Może wówczas wystąpić ryzyko pogorszenia dostępności transportu publicznego, zwłaszcza w regionach mniej rentownych komercyjnie, co osłabi funkcję kolei jako transportu publicznego powszechnego i dostępnego. Inwestycje w innowacje i ekologiczny tabor są niewystarczające, a rynek zaczyna borykać się z problemami finansowymi i regulacyjnymi.

Podsumowanie scenariuszy

Wszystkie scenariusze potwierdzają, że liberalizacja jest czynnikiem transformacyjnym i motorem zmian, ale jej efektywność i wpływ zależą w dużej mierze od działań regulatora, organizatorów, strategii kluczowych operatorów oraz inwestycji w nowe technologie i infrastrukturę. W perspektywie otwarcia rynku kolejowych przewozów pasażerskich istotne będzie utrzymanie równowagi między konkurencją a publicznymi zobowiązaniami transportowymi, co pozwoli na realizację korzyści rynkowych bez utraty społecznej funkcji kolei.

W kontekście TRAKO 2025 te trzy scenariusze stanowią naturalne rozszerzenie dyskusji i podsumowań, wskazując kierunki najważniejszych decyzji dla branży w nadchodzących latach. Co się okaże? Zobaczymy za kilka lat.

Udostępnij
Subskrybuj
Powiadom o
guest
0 Komentarze
Najstarsze
Najnowsze Najwięcej głosów

Analizy i raporty

Belgia, jako kolejny kraj UE wkracza na ścieżkę liberalizacji rynku dotowanych kolejowych przewozów pasażerskich 07.09.2026 | Analizy i raporty
Belgia, jako kolejny kraj UE wkracza na ścieżkę liberalizacji rynku dotowanych kolejowych przewozów pasażerskich

W lipcu br. Rząd federalny Belgii zatwierdził strategię stopniowego przejścia do systemu przetargów konkurencyjnych po wygaśnięciu obecnej umowy o świadczenie usług publicznych zawartej z narodowym przewoźnikiem SNCB w 2032 r. W przypadku Belgii oznacza to pierwszą formalną decyzję polityczną dotyczącą otwarcia rynku po 2032 r.

Więcej arrow
Czego dziś oczekują pasażerowie kolei? Wnioski z najnowszego badania UTK a przyszłość rynku przewozów międzyregionalnych 07.09.2026 | Analizy i raporty
Czego dziś oczekują pasażerowie kolei? Wnioski z najnowszego badania UTK a przyszłość rynku przewozów międzyregionalnych

Urząd Transportu Kolejowego opublikował wyniki kolejnej edycji badania „Jakość usług w sektorze pasażerskich przewozów kolejowych – badanie opinii pasażerów 2025”. Raport pojawia się w wyjątkowo interesującym momencie dla polskiej kolei. Z jednej strony liczba podróżnych osiąga historyczne rekordy, z drugiej coraz częściej dyskutowane są zmiany związane z otwieraniem rynku kolejowego na konkurencję i stopniową liberalizacją przewozów pasażerskich.

Więcej arrow
Nie tylko Deutsche Bahn. Jaki jest bilans 30 lat konkurencji na kolei pasażerskiej w Niemczech? 28.07.2026 | Analizy i raporty
Nie tylko Deutsche Bahn. Jaki jest bilans 30 lat konkurencji na kolei pasażerskiej w Niemczech?

Choć powszechna percepcja niemieckiej kolei wciąż koncentruje się wokół dominującej roli Deutsche Bahn, rzeczywistość jest znacznie bardziej złożona. Niemcy pozostają krajem z największą liczbą aktywnych przewoźników kolejowych w Europie – 375. Ewolucja niemieckiego rynku kolejowego ma bardziej ewolucyjny niż rewolucyjny charakter, a proces otwierania rynku trwa tam od trzech dekad.

Więcej arrow
Liberalizacja kolei okiem NGO | Raport ze spotkania Otwarta Kolej 21.07.2026 | Analizy i raporty
Liberalizacja kolei okiem NGO | Raport ze spotkania Otwarta Kolej

Otwarta Kolej i przedstawiciele NGO debatują o przyszłości. Jak liberalizacja kolei zmieni rynek przewozów w Polsce? Poznaj szczegółowy raport analityczny o szansach, barierach taborowych i cyfryzacji, które zadecydują o sukcesie otwarcia torów dla nowych przewoźników.

Więcej arrow

Skontaktuj się z nami!

Jeżeli chcesz poznać więcej informacji na temat Forum, zapraszamy do kontaktu!
przejdź do kontaktuarrow
scroll back to top